Kedilerde Feline Enfeksiyöz Peritonit (FIP)

Kedilerde enfeksiyoz peritonit (FIP) coronavirüsün oluşturduğu bir hastalıktır. Coronavirüse çoğu kedide rastlamamıza rağmen FIP hastalığı ile nadir karşılaşırız. Bu demek oluyor ki her coronavirüs taşıyan ve hasta olan kedi FIP hastalığına yakalanmamış olabilir.

Kedilerdeki enfeksiyöz peritonit (FİP), dirençli ve dalgalı ateş nedeniyle diğer komplikasyonlarla birlikte yüksek ölüm oranına sahip olan, kedilerde viral bir hastalıktır. Bu hastalık, tek kedili evlere kıyasla çok kedili evlerde nispeten yüksektir. Tanı koymak, kontrol etmek ve önlemek zordur. Gebelikte anneden yavruya geçmesi ve barınak içindeki salgın vakaları nedeniyle çok sayıda ölümle sonuçlanabilir. Dışkı yoluyla atılan virüsün ağız yoluyla alınmasıyla veya kontamine olmuş yüzeylerle teması olan insanlar tarafından da taşıyıcı olarak bulaştırılabilir.


Bu hastalık hastanın kanındaki beyaz kan hücrelerini kullanarak tüm vücuda yayılır. En yüksek görülme yaşı üç aydan üç yaşına kadar olan yavrularda görülür; kedilerin bağışıklık sisteminin daha güçlü olduğu üç yaşına ulaştıktan sonra ölüm oranı keskin bir şekilde azalır. Aynı şekilde, zayıflamış bağışıklık sistemi olan yaşlı kedilerin de bu hastalığa yakalanma olasılığı daha yüksektir.


BELİRTİLER VE TİPLER  

FIP belirtileri, ilgili virüsün türüne, kedinin bağışıklık sisteminin durumuna ve etkilenen organlara bağlı olarak değişir. Vücudun boşluklarını hedef alan ıslak form ve çeşitli organları hedef alan kuru form olmak üzere iki form bildirilmiştir. Islak form, kuru forma göre daha hızlı ilerlemeye eğilimlidir. Her iki durumda da, vücut kondisyonu sert ve donuk hale gelir ve kedi giderek daha uyuşuk ve depresif hale gelir.


Islak Form:

·       Kalıcı ve düşmeyen ateş

·       İştahsızlık

·       Kilo kaybı (kademeli)

·       İshal

·       Karnın kademeli şişmesi (kemik görünümü)

·       Göğüs boşluğunda sıvı birikmesi

·       Zorlayıcı solunum

·       Hapşırma,

·       Burun akıntısı

Kuru Formu:

·       Yavru kedilerde büyüme geriliği,

·       Anemi

·       Sarılık

·       İshal

·       Ateş

·       Depresyon

·       Gözün çeşitli kısımlarının iltihaplanması

·       Nörolojik semptomlar (ör., Hareketleri koordine etme yeteneği, görme kaybı)

NEDENLERİ

Kedinin enfeksiyöz peritonitine, kedilerin bağırsağında bulunabilen coronavirüsün mutasyona uğrayıp kana karışması ile şekillenir. Coronavirüsün FIP hastalığına dönüşebilmesi için o kedinin bağışıklık sisteminin virüse karşı hassas olması gerekir.  Bir coronavirüsün FIP'ye dönüşmeden önce aylar boyunca bir kedinin vücudunda pasif halde (uykuda) olabileceği yönündedir. FIP virüsü daha sonra beyaz kan hücrelerini enfekte ederek tüm vücudu istila eder.

TEŞHİS

Bu hastalığın teşhis edilmesi zordur çünkü FIP diğer hastalıkları taklit edebilir. Bu özellikle kuru form için geçerlidir. FIP'e kesin bir şekilde işaret edebilecek tek bir laboratuvar testi yoktur, ancak laboratuvar bulgularına dayanarak olası bir teşhis yapabilir. Tam bir kan sayımı, beyaz kan hücrelerinin (WBC) sayısındaki değişiklikleri gösterebilir ve bu bir enfeksiyonun var olduğunu gösterir. Ancak enfeksiyonun ne olduğu belli olmayabilir. Bir ELISA veya IFA testi, coronavirüs antikorlarının varlığını göstermesine rağmen, coronavirüs türünü ayırt edemez. Biyokimya profili testinde de görülen birkaç değişiklik vardır. Daha spesifik bir test olan polimeraz zincir reaksiyonu (PCR) testi FIP virüsünün benzersiz DNA'sını ayırt edebilir, ancak yine de bu genellikle sadece virüsün ne tür bir coronavirüs olduğunu gösterir. Daha fazla değerlendirme için karın veya göğüs boşluğundan sıvı alınabilir.

TEDAVİ

Bu hastalığın tedavisi zordur ve iyi destekleyici bakım gerektirir. Etkin olmayan formda, hastalığın yayılımının ilerlemesini yavaşlatmak için antibiyotikler, yangı gidericiler ve bağışıklık sistemini destekleyici ilaçlar kullanılarak tedavi verilebilir. Bu bir tedavi değil, kedinizi daha rahat hale getirmenin ve ömrünü birkaç ay uzatmanın bir yoludur. Vücut boşluklarında birikmiş olan sıvıyı operasyonla dışarı alınabilir. Eğer kedinizde FIP'in etkili formu varsa, hastalık çok hızlı yayıldığı için semptomları anlamlı bir şekilde tedavi etmenin bir yolu yoktur.

Etkilenen kediler için genel hastalık seyri zayıftır. Etkili görünen ve çoğu hasta komplikasyon nedeniyle spesifik bir tedavi yoktur.

YAŞAM VE YÖNETİM

Ne yazık ki, bu hastalıktan etkilenen kediler için kötü bir hastalık seyri vardır. Sadece destekleyici tedavi verilebilir. Ancak yaşama ihtimali birkaç aydan yıla kadardır. Uygulanan tedavi, sadece hastalığın semptomlarını hafifletmek içindir, kesin bilinen bir tedavisi henüz yoktur. Kedinize bu enfeksiyon teşhisi konduğunda, bulaşma evresini geçmiştir ve kediyi evin geri kalanından karantinaya almak gerek yoktur. Genel olarak, kedinizi bu agresif hastalıktan korumanın tek yolu, virüse yakalanmadan önce kedinizin yaşam alanlarının, yiyecek / su kaplarının ve kafeslerin rutin dezenfeksiyonunu yapmaktır. Yeni yavru kedi yavrularını, diğer kedilerden (annelerinin değil) veya başka herhangi bir hastalıkla temasını önlemek için izole etmek önemlidir. Annenin enfekte olduğu tespit edilirse, yavruları uzaklaştırmak yaşam şanslarını artırmaz, çünkü o zamana kadar virüse maruz kalmışlardır. Annenin sütündeki antikorlar, yavrular küçükken onları enfeksiyondan koruyabilir. Ayrıca, hayvan sahipleri ev kedilerinin dışarı çıkmalarını kısıtlayarak korumaya yardımcı olabilirler.

Son yapılan çalışmalarda yeni ilaçlar tedavi için denenmektedir. Korunma için geliştirilmiş aşı mevcuttur fakat ülkemizde bulunmamaktadır.